Ameliyatsız Aşil Tendonu Rüptürü Tedavisi

Aşil Tendonu Rüptürü (Kopması)

Ayak bileği arkasında, topuk kemiği ile baldır arasında gerilen ve hemen cilt altında ip gibi hissedilen yapıya Aşil Tendonu denir. Bu tendonun görevi baldır arka kaslarının ürettiği hareketi, topuk kemiği aracılığı ile ayak bileği ve ayağa iletmektir. Aşil tendonu koptuğunda artık baldırın güçlü kasları fonksiyon dışı kalır ve yürüme zorlaşır, koşmak çok daha zor olur, hızlı koşmak imkansız hale gelir, merdiven inme ve çıkma sıkıntılı olur. Hasta ayak parmak ucuna yükselemez hale gelir. Özellikle genç insanlarda ciddi sakatlığa yol açar.(Şekil 1)

Aşil Tendonu Rüptürü (Kopması)


Aşil tendon rüptürü en çok 30 yaş üzeri, haftasonu sporcularında karşımıza çıkar. Erkeklerde kadınlara nazaran 5 kat daha sıktır. Genellikle hasta koşarken aşil bölgesinde çok şiddetli bir ağrı ile kopma sesi duyar, bu sesi çoğunlukla çevredeki insanlarda duyabilir. Bir çok hasta o kadar şiddetli bir ağrı hisseder ki arkadan ya ağır bir tekme yediğini veya kurşunlandığını zannedder, artık spora devam edemez.

BELİRTİ ve BULGULAR

Her 2 ayak bileğini yan yana koyup aşil bölgesine bakarsak hemen fark göze çarpar. Sağlam tarafta aşil tendonun üzerinde cilt gerilmiş şekilde görülürken kopuk tarafta aşil üzeri kabarık ve ödemlidir. 1-2 gün sonra morarma olur. En önemli bulgu kopan tarafda aşil bölgesinde bir çukur oluşur ve parmakla dokunursak bu çukurda parmak rahatlıkla gömülür. Ayak bileği ve parmakları çalıştıran başka tendonlar sağlam olduğundan ayak bileğinin aktif hareketi kayb olmaz. Thompson testi ile kesin tanı konur. Bu testte hasta her 2 ayağı sarkacak şekilde yüzü koyun muayene masasına yatılır ve baldır arka kasları elle sıkılır, sağlam tarafda ayak bileği hareket eder, kopuk tarafda hiç bir hareket gözlenmez. (Şekil 2)

Aşil Tendonu Rüptürü (Kopması)


TANI

Hastanın hikayesi, aşil bölgesinde çukur ve Thompson testi ile kesin tanı konur. Radyolojik yöntemlerle görüntülemek şart değil. Röntgen tendonu göstermediği için tanıda yeri yok.Ultrason ve MR görüntülemeden kesin tanı ve tedaviyi planlamada faydalanılabilir.

TEDAVİ

Aşil tendonu koptuktan sonraki ilk bir kaç güne akut dönem diyoruz. Bu dönem de tedavi tartışmalıdır. On yıl öncesine kadar tüm bilimsel çalışmalar cerrahi tedaviden yana sonuçlanırdı. Son on yılda cerrahi tedavide önemli mesafeler kat edilmesine rağmen alçı ve breysle yapılan konservatif (ameliyatsız, cerrahi dışı) tedavi daha üstün hale gelmiştir. Konservatif tedavinin en önemli komplikasiyonu re-rüptür (tekrar kopma) oranı %3'e düşmüştür. Halbuki cerrahi tedavide re-rüptür oranı %2 ve diğer ciddi komplikasiyonlarla toplam oran %6 olarak tespit edilmiştir ve artık tüm dünyada trend konservatif tedaviye yöneliktir.

Aşil Tendonu Rüptürünün Ameliyatsız Tedavisi

Bu tedavi yöntemi aşil tendonu koptuktan sonraki ilk bir kaç günde baş vuran olgulara(akut dönem) uygulanabilir. Hasta uyumu çok önemlidir. Hasta doktorunu çok iyi dinlemeli ve dediklerini harfiyen yerine getirmelidir, aksi takdirde tedavi başarısız olur. Çok değişik tedavi protokolleri var. Ben hastanın durumuna göre ayarlıyorum. Genellikle başlangıçta alçı ile başlıyoruz, iki hafta sonra breysle devam ediyoruz. Breys ile ayak bileği hareketine ve ölçülü yüklenmeye izin verilir, bu şekilde tedavi bittiğinde fizik tedaviye gerek kalmayabilir. Bu tedavi toplam 8 hafta sürer. PRP ile tedavi desteklenebilir. (Şekil 3)

Aşil Tendonu Rüptürü (Kopması)


Konservatif tedavi hasta için her açıdan daha konforludur. Anestezi, hastaneye yatış ve cerrahi komplikasyonu yok. Maliyet daha düşüktür, işe dönüş daha kısadır. Tek önemli kompikasyon (olası terslik) % 3 oranında tekrar kopabilir (re-rüptür), o da cerrahi ile başarılı şekilde tedavi edilebilir.

Akut dönemden (ilk bir kaç gün) sonra başvuranlarda tek tedavi seçeneği tartışmasız cerrahidir. İlk 1-2 haftada tendon dikişle uç uca tamir edilir ve yine 2 ay süre ile alçı ve breysle tespit uygulanır. Bu süreden sonra baş vuranlarda 3 aya kadar kopan parçalar çekmekle karşı karşıya getirilemez, çok daha büyük bir yara açılarak tendon kasla birleştiği bölgede gevşetilerek kaydırılır ve uçuca dikişle tamir edilir. (Şekil 4)

Aşil Tendonu Rüptürü (Kopması)


Üç aydan sonra baş vuran ihmal edilmiş vakalarda artık aşili çalıştıran kaslar fonksiyon yapamadığı için başka kasların tendonu topuk kemiğine kaydırılıp bağlanarak bir miktar fonksiyonda iyileşme sağlanabilir.

Kısacası şüpheli bir durum varsa bir an önce bir ortopedi uzmanına muayene olmakta büyük fayda var.